Rok szkolny 2026/2027 przynosi nauczycielom, pedagogom, dyrektorom oraz rodzicom szereg istotnych zmian.
Od 1 września 2026 roku rozpoczyna się kolejny etap zmian w polskiej edukacji związanych m.in. z Reformą26 „Kompas Jutra”, nową podstawą programową, obowiązkową edukacją zdrowotną, korzystaniem z telefonów w szkołach oraz większym naciskiem na higienę cyfrową, zdrowie psychiczne i rozpoznawanie indywidualnych potrzeb uczniów.
Nie wszystkie zmiany dotyczą jednak wszystkich klas jednocześnie. Reforma jest wdrażana etapami, dlatego łatwo pogubić się w informacjach pojawiających się w mediach.
Rok szkolny 2026/2027 - dlaczego jest tak ważny?
Rok 2026/2027 jest jednym z etapów wdrażania większych zmian w polskim systemie edukacji. Nie oznacza to jednak, że 1 września 2026 roku wszystkie klasy i wszystkie przedmioty zaczynają funkcjonować według zupełnie nowych zasad.
Od 1 września 2026 roku nowa podstawa programowa zaczyna obowiązywać:
- w wychowaniu przedszkolnym,
- w klasie I szkoły podstawowej,
- w klasie IV szkoły podstawowej.
W kolejnych latach obejmie następne roczniki.
Dla nauczycieli oznacza to przede wszystkim konieczność dokładnego sprawdzenia, według której podstawy programowej realizowane będzie nauczanie w konkretnej klasie.
Zmian nie należy więc traktować jako jednego wielkiego „resetu edukacji”, ale jako proces rozłożony na kolejne lata.
1. Reforma26 „Kompas Jutra” wchodzi do szkół
Jedną z najważniejszych zmian w roku szkolnym 2026/2027 jest rozpoczęcie wdrażania nowych podstaw programowych w ramach Reformy26 „Kompas Jutra”.
Zmiany dotyczą nie tylko tego, czego uczeń ma się nauczyć, ale również większego znaczenia kompetencji pozwalających wykorzystywać wiedzę w praktyce.
Większą rolę mają odgrywać między innymi:
- samodzielne myślenie,
- rozwiązywanie problemów,
- praca projektowa,
- łączenie wiedzy z różnych przedmiotów,
- współpraca,
- krytyczna analiza informacji,
- świadome korzystanie z technologii,
- informacja zwrotna,
- rozwijanie samodzielności ucznia.
Nie oznacza to oczywiście rezygnacji z wiedzy przedmiotowej. Zmienia się natomiast sposób patrzenia na jej wykorzystanie.
Uczeń powinien nie tylko wiedzieć, ale również potrafić wykorzystać zdobytą wiedzę w nowych sytuacjach.
Dla nauczyciela oznacza to jeszcze większe znaczenie dobrze zaplanowanych aktywności, projektów, doświadczeń edukacyjnych oraz metod angażujących uczniów.
2. Edukacja zdrowotna staje się przedmiotem obowiązkowym
To jedna z najbardziej widocznych zmian od 1 września 2026 roku.
Edukacja zdrowotna będzie obowiązkowym przedmiotem w klasach IV–VIII szkoły podstawowej.
Zajęcia będą również obowiązkowe w szkołach ponadpodstawowych – w dwóch klasach wybranych przez dyrektora szkoły.
Zakres edukacji zdrowotnej jest znacznie szerszy niż samo omawianie zdrowego odżywiania czy aktywności fizycznej.
Obejmuje między innymi:
- zdrowie fizyczne,
- aktywność fizyczną,
- odżywianie,
- zdrowie psychiczne,
- zdrowie społeczne,
- zdrowie środowiskowe,
- dojrzewanie,
- bezpieczeństwo,
- Internet,
- profilaktykę uzależnień,
- świadome podejmowanie decyzji,
- pierwszą pomoc.
Duże znaczenie mają również kompetencje związane z funkcjonowaniem ucznia w środowisku cyfrowym.
W podstawie programowej pojawiają się zagadnienia dotyczące takich zagrożeń jak phishing, deepfake czy kradzież tożsamości.
To ważny sygnał dla całego środowiska edukacyjnego: higiena cyfrowa przestaje być dodatkiem do edukacji i staje się jednym z istotnych elementów pracy szkoły.
3. Nowe zasady korzystania z telefonów w szkole od 1 września 2026
Dużą zmianą rozpoczynającą się wraz z rokiem szkolnym 2026/2027 są przepisy dotyczące telefonów komórkowych oraz innych urządzeń umożliwiających komunikowanie się na odległość albo rejestrowanie obrazu lub dźwięku.
W przedszkolach oraz szkołach podstawowych obowiązuje zasadniczo zakaz korzystania z takich urządzeń podczas pobytu w placówce i zajęć edukacyjnych poza nią.
Przepisy przewidują jednak wyjątki.
Telefon może być wykorzystany między innymi:
- za zgodą nauczyciela do realizacji programu nauczania,
- do sprawdzania wiedzy, jeśli nauczyciel na to pozwoli,
- w nagłej sytuacji wymagającej kontaktu z rodzicem,
- jeżeli uczeń otrzyma zgodę dyrektora wynikającą np. ze stanu zdrowia, niepełnosprawności lub szczególnych potrzeb,
- w przypadku zagrożenia życia, zdrowia lub mienia.
Inaczej wygląda sytuacja w szkołach ponadpodstawowych.
Tutaj szkoła może w statucie wprowadzić zakaz albo określić własne warunki korzystania z urządzeń.
Przepisy przewidują również możliwość zorganizowania miejsc przechowywania telefonów.
Co ważne, szkoły otrzymały czas na dostosowanie statutów do nowych regulacji do 31 grudnia 2026 roku.
4. Higiena cyfrowa i odpowiedzialne korzystanie ze sztucznej inteligencji
Smartfon jest tylko jednym elementem znacznie szerszego problemu.
Jednym z kierunków polityki oświatowej państwa na rok szkolny 2026/2027 jest:
promowanie higieny cyfrowej i aktywności offline.
MEN zwraca także uwagę na:
- bezpieczeństwo w sieci,
- krytyczne myślenie,
- ocenianie wiarygodności informacji,
- świadome korzystanie z zasobów internetowych,
- odpowiedzialne korzystanie ze sztucznej inteligencji.
Dla nauczycieli jest to szczególnie istotny temat.
AI coraz częściej pojawia się przecież w codziennym życiu uczniów.
Uczeń może w kilka sekund wygenerować wypracowanie, rozwiązać zadanie, przygotować prezentację albo uzyskać odpowiedź na pytanie.
Samo zakazywanie takich narzędzi nie rozwiązuje problemu.
Coraz większego znaczenia nabiera uczenie dzieci i młodzieży:
- kiedy można korzystać z AI,
- jak sprawdzać wygenerowane informacje,
- jak rozpoznawać błędy,
- czym różni się pomoc od wykonania całego zadania za ucznia,
- jakie znaczenie mają prawa autorskie,
- dlaczego nie należy przekazywać narzędziom AI danych osobowych,
- jak rozpoznawać treści zmanipulowane.
Kompetencje cyfrowe nauczyciela będą więc coraz częściej oznaczały nie tylko umiejętność obsługi komputera lub tablicy multimedialnej, ale również świadome poruszanie się w świecie generatywnej sztucznej inteligencji.
5. Ocena funkcjonowania ucznia coraz ważniejsza
Kolejnym z kierunków polityki oświatowej na rok szkolny 2026/2027 jest rozpoznawanie potrzeb dzieci i młodzieży z wykorzystaniem oceny funkcjonowania w środowisku przedszkolnym i szkolnym.
To bardzo ważna zmiana w sposobie myślenia o wspieraniu ucznia.
Nauczyciel powinien patrzeć nie tylko na diagnozę czy nazwę trudności, ale przede wszystkim na to, jak dziecko rzeczywiście funkcjonuje w konkretnych sytuacjach.
Warto obserwować między innymi:
- sposób komunikowania się,
- funkcjonowanie w grupie,
- reakcje na zmiany,
- koncentrację,
- samodzielność,
- regulację emocji,
- relacje z rówieśnikami,
- mocne strony,
- sposób reagowania na bodźce,
- strategie uczenia się.
Dwie osoby posiadające podobną diagnozę mogą potrzebować zupełnie innego rodzaju wsparcia.
Dlatego coraz większe znaczenie ma indywidualizacja.
W przypadku uczniów posiadających orzeczenie szczególnie ważne pozostaje prawidłowe powiązanie obserwacji ucznia, WOPFU oraz IPET.
W tym miejscu warto podlinkować istniejący wpis: „IPET a WOPFU 2026 – różnice, zasady i przykłady dla nauczycieli”.
6. Współpraca z rodzicami ma być elementem skutecznego wsparcia
W kierunkach polityki oświatowej na rok szkolny 2026/2027 zwrócono również uwagę na współpracę przedszkola i szkoły z rodzicami.
Ma ona szczególne znaczenie w obszarze:
- edukacji,
- wychowania,
- pomocy psychologiczno-pedagogicznej,
- rozpoznawania potrzeb dziecka,
- planowania działań wspierających.
To kierunek, który od kilku lat staje się coraz bardziej widoczny.
Rodzic nie powinien być traktowany wyłącznie jako osoba, którą szkoła informuje o ocenach lub problemach.
W wielu sytuacjach posiada on informacje dotyczące funkcjonowania dziecka, których nauczyciel nie ma możliwości zauważyć podczas lekcji.
Z drugiej strony nauczyciel obserwuje dziecko w środowisku grupowym, które może ujawniać zupełnie inne potrzeby niż środowisko domowe.
Dopiero połączenie tych obserwacji może dać pełniejszy obraz sytuacji ucznia.
7. Zdrowie psychiczne dzieci i młodzieży pozostaje jednym z priorytetów
Kolejny ważny kierunek na rok szkolny 2026/2027 to profilaktyka uzależnień behawioralnych, przeciwdziałanie przemocy rówieśniczej oraz wspieranie zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży.
Dla nauczyciela oznacza to konieczność zwracania większej uwagi na sygnały, które mogą świadczyć o trudnościach ucznia.
Nie zawsze będą to zachowania jednoznaczne.
Problemy mogą objawiać się między innymi jako:
- wycofanie,
- drażliwość,
- nagły spadek wyników,
- agresja,
- problemy z koncentracją,
- częste nieobecności,
- konflikty z rówieśnikami,
- problemy ze snem,
- silny lęk przed szkołą,
- przeciążenie.
Jednocześnie trzeba pamiętać, że nauczyciel nie jest osobą odpowiedzialną za diagnozowanie zaburzeń psychicznych.
Jego rolą jest przede wszystkim obserwacja, właściwa reakcja, zapewnienie bezpieczeństwa oraz uruchomienie odpowiedniego wsparcia.
Warto tutaj wykorzystać istniejące treści na blogu Akademii Pedagoga.
Podlinkuj wpis „Przebodźcowane dziecko w szkole i przedszkolu – objawy, przyczyny i sposoby wsparcia”.
8. Przeciwdziałanie przemocy rówieśniczej
Przemoc rówieśnicza również znalazła się wśród ważnych obszarów pracy szkoły w roku 2026/2027.
Nie chodzi wyłącznie o przemoc fizyczną.
Problem może obejmować:
- wyśmiewanie,
- izolowanie z grupy,
- obrażanie,
- rozpowszechnianie kompromitujących materiałów,
- cyberprzemoc,
- groźby,
- manipulowanie relacjami,
- poniżanie,
- przemoc ekonomiczną,
- przemoc słowną.
Szczególnego znaczenia nabiera cyberprzemoc.
Konflikt, który kiedyś kończył się wraz z opuszczeniem szkoły, dziś może być kontynuowany przez całą dobę za pośrednictwem komunikatorów, mediów społecznościowych czy grup klasowych.
Dlatego profilaktyka przemocy powinna być połączona z edukacją cyfrową oraz rozwijaniem kompetencji społecznych i emocjonalnych uczniów.
9. Pierwsza pomoc jeszcze mocniej obecna w edukacji
Jednym z kierunków polityki oświatowej jest również przygotowanie dzieci i młodzieży do odpowiedzialnych zachowań prozdrowotnych oraz udzielania pierwszej pomocy.
Elementy pierwszej pomocy są także obecne w edukacji zdrowotnej.
To dobra okazja, aby szkoły nie ograniczały tego tematu wyłącznie do zapamiętywania procedur.
Największą wartość mają praktyczne ćwiczenia:
- ocena bezpieczeństwa miejsca zdarzenia,
- wezwanie pomocy,
- prawidłowa rozmowa z numerem alarmowym,
- ocena przytomności,
- podstawowe zasady reagowania w nagłych sytuacjach,
- reagowanie na napad padaczkowy,
- budowanie właściwych postaw wobec osoby potrzebującej pomocy.
Uczeń powinien przede wszystkim wiedzieć, że w sytuacji zagrożenia może i powinien reagować, zachowując przy tym własne bezpieczeństwo.
10. Więcej pracy projektowej i uczenia interdyscyplinarnego
W roku szkolnym 2026/2027 MEN zwraca również uwagę na wspieranie ciekawości i aktywności poznawczej uczniów.
Jednym ze sposobów mają być:
- kształcenie interdyscyplinarne,
- praca projektowa,
- ocenianie kształtujące,
- informacja zwrotna.
To podejście pozwala łączyć różne obszary wiedzy.
Projekt dotyczący zdrowego stylu życia może jednocześnie wykorzystywać elementy biologii, matematyki, informatyki, języka polskiego oraz edukacji zdrowotnej.
Uczeń nie uczy się wtedy poszczególnych zagadnień wyłącznie dlatego, że „będą na sprawdzianie”.
Wykorzystuje je do rozwiązania konkretnego problemu.
